Ziekte van Lyme

Wat is een tekenbeet?
Een teek is een klein (een tot drie millimeter groot), bruin-zwart spinachtig insect. Teken kruipen. Ze kunnen niet springen of vliegen. Teken leven vooral in struiken en hoog gras, niet alleen in natuurgebieden
zoals bossen of duinen, maar ook in parken en tuinen. Ze houden van een vochtige omgeving, en zijn vooral actief van maart tot oktober.

Ze kruipen of klimmen op passerende mensen en dieren en bijten zich vast in de huid. Door het opzuigen van bloed zwelt de teek langzaam op tot een bruin-zwart bolletje (ongeveer een centimeter groot). Na enige tijd (dagen) laat de teek vanzelf los.

Een tekenbeet kan overal op het lichaam voorkomen, vooral op warme vochtige plekken zoals de oksels, de liezen, de knieholtes en de bilspleet; bij kinderen vaak ook op het hoofd, achter de haargrens en achter de oren.

Sommige teken zijn besmet met bacteriën. Ze kunnen dan ziekten overdragen, zoals de ziekte van Lyme. Als de teek korter dan 24 uur op de huid is, is de kans dat u besmet wordt klein.

Wat zijn de verschijnselen?
Tekenbeten zijn vaak pijnloos waardoor u ze niet opmerkt. Vaak ontstaat op de plaats van de tekenbeet en kort erna een rood vlekje, zoals bij de meeste insectenbeten. Het vlekje wordt meestal niet groter dan een centimeter of twee en verdwijnt binnen twee weken.

Hoe verwijdert u een teek?
U kunt het best met een spitse pincet (of een speciale tekenpincet) de teek zo dicht mogelijk op uw huid vastpakken. Trek de teek voorzichtig uit de huid. Als het snuitje van de teek hierbij afbreekt en in de huid achterblijft is dat niet erg. Het resterende stukje komt er vanzelf weer uit. U mag de teek niet met alcohol, olie, nagellak of andere middelen bewerken of verdoven. Vermoed wordt dat er dan meer kans bestaat op besmetting. Als het u niet lukt de teek te verwijderen, ga dan dezelfde dag nog naar de praktijk of de huisartsenpost (HAP).

Maak na het verwijderen van de teek het wondje schoon met alcohol (70%) of joodpovidon oplossing. Heeft u dat niet, was het dan goed schoon met water en zeep. Noteer de datum van de tekenbeet in uw agenda. Schrijf ook op waar de teek zich vastgebeten heeft (welke plek van uw lichaam).

Adviezen
Zorg dat u na verblijf in de natuur (hoog gras, struikgewas, bos of duingebied) aan het einde van de dag de huid zorgvuldig controleert (of laat controleren) en eventuele teken direct verwijdert. Controleer uw hele lichaam, vooral op warme vochtige plekken zoals de oksels, de liezen, de knieholtes, de bilspleet, en vooral bij kinderen ook op het hoofd, achter de haargrens en achter de oren. Vindt u een teek, verwijder hem direct. Hoe eerder u de teek verwijdert des de kleiner is de kans op besmetting. Verwijder de teek in ieder geval binnen 24 uur.

Na een tekenbeet moet u de eerste maanden opletten of u verschijnselen krijgt van de ziekte van Lyme. Onder het kopje ‘Wanneer contact opnemen’ staat bij welke verschijnselen u met de praktijk contact op moet nemen.

U kunt de kans op tekenbeten verminderen door hoog gras en struiken te vermijden en in de natuur op wandelpaden te blijven. Goed sluitende kleding (met lange mouwen en broekspijpen in de sokken) kan enige bescherming geven. Kleine kinderen kunnen een pet dragen om het hoofd tegen teken te beschermen.

Gaat u op pad in een omgeving waar veel teken vóórkomen, dan kunt u zich extra tegen tekenbeten beschermen door uw huid in te smeren met een insectenwerend middel waar DEET in zit. Dit is te koop bij drogisten en apotheken. Voor volwassenen mag er maximaal 50% DEET in het middel zitten, voor kinderen maximaal 20%. Lees de aanwijzingen op de verpakking. Sommige mensen krijgen huidproblemen van DEET.

Mensen die veel in teekrijke natuurgebieden verblijven of werken, kunnen zich extra beschermen door kleren te dragen die met een insectenwerend middel behandeld (geïmpregneerd) zijn. Geïmpregneerde kleding kunt u ook kopen bij gespecialiseerde outdoor-zaken. Ook dan blijft het belangrijk dagelijks goed op teken te controleren.

Medicijnen
Na een tekenbeet wordt steeds vaker een antibioticum kuur gegeven ter voorkoming van de ziekte van Lyme.

Wanneer contact opnemen?
Het is belangrijk dat u contact opneemt na een tekenbeet. Dit geldt nog meer als u vanaf enkele dagen tot ongeveer drie maanden na de tekenbeet een van de volgende verschijnselen krijgt:

  • een rode of blauwrode vlek op de huid die langzaam groter wordt;
  • een rode of blauwrode vlek samen met griepachtige klachten zoals koorts, hoofdpijn of spierpijn;
  • als u dubbel gaat zien of een scheef aangezicht krijgt;
  • als u in uw arm of been pijn of tintelingen krijgt of weinig kracht meer heeft;
  • als u gewrichtsklachten krijgt (als een of meer gewrichten dik en pijnlijk worden) meestal aan uw armen of benen.

Deze verschijnselen kunnen op de ziekte van Lyme wijzen. Als de klachten wijzen op de ziekte van Lyme dan krijgt u antibiotica.